Mooiste bezienswaardigheden in Santillana del Mar - Wat te doen in Santillana del Mar?

Ontdek de beste bezienswaardigheden in Santillana del Mar

Santillana del Mar ligt in Cantabrie, een paar kilometer van de noordkust van Spanje, in een groen heuvellandschap dat weinig met het zonnige zuiden te maken heeft. Het dorp geldt als een van de best bewaarde middeleeuwse plekken van het land: eeuwenoude herenhuizen met wapenschilden boven de deur, en in het midden de romaanse Colegiata de Santa Juliana, de kerk waar alles om begon. Even buiten het dorp liggen de wereldberoemde grotten van Altamira met hun prehistorische rotstekeningen. Wie het Spaanse strand een keer wil inruilen voor middeleeuwse stenen en het groene noorden, zit hier goed.

Inleiding tot Santillana del Mar

Santillana del Mar ligt in het westen van Cantabrie, ongeveer dertig kilometer ten westen van de regionale hoofdstad Santander en zo’n vijf kilometer van de Atlantische kust. Ondanks die del Mar in de naam ligt het dorp dus niet aan zee, maar landinwaarts in een glooiend heuvelland. Met een kleine vierduizend inwoners is het meer een groot dorp dan een stad, en die kleine schaal maakt het prettig om rond te lopen.

Het hele historische centrum is autovrij en bestaat uit kasseien. Je parkeert aan de rand en loopt het dorp in over de Calle del Canton en de Calle Santo Domingo, de twee hoofdstraten waar de mooiste casonas en kleine paleizen op een rij staan. Boven veel deuren zitten gebeeldhouwde wapenschilden, een herinnering aan de adellijke families die hier eeuwenlang de dienst uitmaakten. Het dorp raakte na zijn bloeitijd in een tijdsbevriezing, waardoor het middeleeuwse weefsel zo gaaf bleef. Tegenwoordig komen er dagelijks bussen met bezoekers, vooral overdag in de zomer, dus kom je vroeg of blijf je slapen, dan zie je het dorp op zijn rustigst.

Achtergrond en geschiedenis van Santillana del Mar

De oorsprong van Santillana del Mar ligt in de vroege middeleeuwen. Volgens de overlevering werden hier de relieken van Santa Juliana bewaard, een martelares uit Klein-Azie, en rond haar graf ontstond een klein klooster. Uit Santa Juliana groeide de naam Santillana, en het dorp dankte zijn bestaan aan de pelgrims. In de twaalfde eeuw werd de romaanse collegiale kerk gebouwd die nog altijd het middelpunt van het dorp is.

Santillana werd een welvarend bestuurlijk en religieus centrum, en die rijkdom is af te lezen aan de bebouwing. Vanaf de veertiende eeuw bouwden adellijke families hun versterkte torens en herenhuizen, zoals de Torre del Merino en de Torre de Don Borja, en in de zestiende en zeventiende eeuw kwamen daar renaissance- en barokpaleizen bij met granieten gevels en wapenschilden. Toen de pelgrimages en de adellijke glorie afnamen, werd er nauwelijks meer gebouwd of gesloopt, en zo bleef de middeleeuwse kern bijna ongeschonden.

Een tweede hoofdstuk speelt zich net buiten het dorp af. In 1879 ontdekte de plaatselijke edelman Marcelino Sanz de Sautuola, geholpen door zijn dochtertje Maria, de rotstekeningen in de grot van Altamira. Eerst werd de echtheid in twijfel getrokken, tot duidelijk werd dat de schilderingen tienduizenden jaren oud waren. Daarmee kreeg Santillana er een tweede beroemdheid bij, die het dorp samen met de Colegiata tot een van de bekendste bestemmingen van Noord-Spanje maakt.

De top 10 bezienswaardigheden in Santillana del Mar

Colegiata de Santa Juliana

De Colegiata de Santa Juliana is het middelpunt van het dorp en eigenlijk de reden dat Santillana bestaat. Deze romaanse collegiale kerk uit de twaalfde eeuw werd gebouwd rond het graf van de martelares Juliana, en het hele dorp groeide eromheen. Het is het belangrijkste romaanse monument van Cantabrie.

De gebeeldhouwde voorgevel en het versierde hoofdretabel zijn de blikvangers, maar het mooiste deel is de romaanse kloostergang. Rond een binnentuin staan rijen zuilen met kapitelen vol Bijbelse taferelen, dieren en soms raadselachtige figuren, een rustige plek midden in het drukke dorp.

Bezoekdetails: Midden in het dorp. Betaald ticket, vaak gecombineerd met het Museo Diocesano. Doorgaans gesloten op maandag. Reken op drie kwartier tot een uur.

Het middeleeuwse dorp (casco historico)

Het historische centrum is de hoofdattractie, en gewoon rondlopen is hier de belangrijkste bezigheid. Langs de Calle del Canton en de Calle Santo Domingo staan casonas en kleine paleizen, veel met een gebeeldhouwd wapenschild boven de deur.

Over de naam doen de inwoners zelf graag laconiek: de grap wil dat Santillana del Mar drie leugens bevat, want het is niet heilig (santa), niet vlak (llana) en ligt niet aan zee (mar). Het mooiste moment om te lopen is vroeg in de ochtend of tegen de avond, als het licht de oude granieten gevels kleurt.

Bezoekdetails: Vrij toegankelijk en autovrij, parkeren aan de rand. Beste vroeg in de ochtend of tegen de avond. Reken op anderhalf tot twee uur.

Museo de Altamira

Even buiten het dorp ligt het Museo de Altamira, voor veel bezoekers de tweede grote reden om naar Santillana te komen. Het pronkstuk is de Neocueva, een precieze replica van de grot, waar je de rotstekeningen van bizons van dichtbij bekijkt. De originele schilderingen zijn zo’n zesendertigduizend tot vijftienduizend jaar oud en horen tot de belangrijkste prehistorische kunst van Europa.

De echte grot is gesloten voor het grote publiek om de kwetsbare schilderingen te beschermen tegen vocht en warmte. De replica geeft een goed beeld van de grot, met dezelfde kleuren, vormen en het lage plafond, en eromheen vertelt de tentoonstelling hoe de prehistorische mens hier leefde en schilderde. Het museum ligt op ongeveer twee kilometer van het dorp, een wandeling van een half uur.

Bezoekdetails: Op ongeveer twee kilometer van het dorp. Betaald ticket, op zaterdagmiddag en zondag soms gratis. In het hoogseizoen vooraf reserveren. Reken op anderhalf tot twee uur.

Plaza Mayor (Plaza de Ramon Pelayo)

De Plaza Mayor, officieel de Plaza de Ramon Pelayo, is het hoofdplein van Santillana. Het driehoekige plein wordt omringd door historische gebouwen, waaronder het oude stadhuis, de Torre de Don Borja en de Torre del Merino. Aan een kant staat de Parador, een hotel in een statig oud herenhuis.

Het plein is autovrij en heeft een paar terrassen, een logische plek voor een koffie met uitzicht op de oude gevels. Vanaf hier waaieren de hoofdstraten het dorp in, een handig oriëntatiepunt richting de Colegiata en de overige bezienswaardigheden.

Bezoekdetails: Vrij toegankelijk, terrassen voor een koffie. Een goed startpunt voor een wandeling. Reken op een korte stop, langer als je iets drinkt.

Casa de los Aguila y la Parra

De Casa de los Aguila y la Parra is een mooi voorbeeld van de adellijke huizen die Santillana zo rijk is. Het zijn twee aan elkaar gebouwde renaissance-herenhuizen aan de Plaza Mayor, met een sobere granieten gevel en de onmisbare wapenschilden.

Tegenwoordig doen de gebouwen dienst als tentoonstellingsruimte. Ook als er binnen niks te zien is, is het pand van buiten de moeite waard: het laat goed zien wat de bouwstijl van de zestiende eeuw inhield.

Bezoekdetails: Aan de Plaza Mayor, tentoonstellingsruimte met openingstijden afhankelijk van de expositie. De gevel is altijd van buiten te zien. Reken op een korte stop.

Torre de Don Borja

De Torre de Don Borja is een van de middeleeuwse verdedigingstorens aan de Plaza Mayor, uit de tijd dat adellijke families in Santillana hun eigen torens bouwden om hun macht te tonen. De robuuste granieten toren is tegenwoordig de zetel van de Fundacion Santillana, die er wisselende tentoonstellingen over kunst en cultuur organiseert. Samen met de nabijgelegen Torre del Merino staat hij er als een tweeling bij. Loop binnen als er een expositie loopt.

Bezoekdetails: Aan de Plaza Mayor, zetel van de Fundacion Santillana. Toegang afhankelijk van de tentoonstelling, vaak gratis. Reken op een korte stop.

Museo Diocesano Regina Coeli

Het Museo Diocesano Regina Coeli is ondergebracht in een voormalig klooster aan de rand van het dorp en toont religieuze kunst uit de regio. De collectie bestaat uit beelden, schilderijen en devotievoorwerpen, vooral afbeeldingen van heiligen en madonna’s uit kerken in heel Cantabrie, een verrassend uitgebreide verzameling voor zo’n klein dorp. Voor wie net de Colegiata heeft bezocht is het een logisch vervolg, vaak met een combinatieticket te bezoeken.

Bezoekdetails: Aan de rand van het dorp, in een voormalig klooster. Betaald ticket, vaak in combinatie met de Colegiata. Doorgaans gesloten op maandag. Reken op drie kwartier.

Zoo de Santillana del Mar

De Zoo de Santillana del Mar ligt net buiten het dorp en is een populaire stop bij gezinnen met kinderen. De dierentuin huisvest onder meer tijgers, jaguars en apen, een handige afwisseling als de oude stenen even genoeg zijn geweest. Het park is in een paar uur rond te lopen en laat zich goed combineren met het Museo de Altamira in dezelfde richting.

Bezoekdetails: Net buiten het dorp. Betaald ticket. Vooral leuk voor gezinnen met kinderen. Reken op een tot twee uur. Goed te combineren met het Museo de Altamira.

Calle del Canton en Calle Santo Domingo

De Calle del Canton en de Calle Santo Domingo zijn de twee fotogeniekste hoofdstraten van Santillana. De geplaveide straten worden geflankeerd door herenhuizen met bloembakken voor de ramen, houten balkons en wapenschilden boven de deuren. Het mooiste is het hier vroeg in de ochtend of tegen de avond, als je rustig kunt fotograferen; overdag in het hoogseizoen kan het juist behoorlijk druk zijn.

Bezoekdetails: Vrij toegankelijk, de twee hoofdstraten van het dorp. Beste vroeg in de ochtend of tegen de avond. Reken op een half uur tot een uur.

Cueva de Altamira (de echte grot)

De Cueva de Altamira is de originele grot waar de beroemde rotstekeningen daadwerkelijk zitten, op ongeveer twee kilometer van het dorp. De grot is gesloten voor het brede publiek, dus de meeste bezoekers zien Altamira via de replica in het Museo de Altamira. Via een wekelijkse loting mag een klein groepje nog kort de echte grot in, voor maar een paar minuten, maar die kans is klein. Het verhaal van de ontdekking in 1879 door Marcelino Sanz de Sautuola en zijn dochtertje, en de jarenlange twijfel of de tekeningen echt waren, maakt een bezoek aan het museum alleen maar interessanter.

Bezoekdetails: Op ongeveer twee kilometer van het dorp, gesloten voor het brede publiek. Een klein groepje mag via een wekelijkse loting kort naar binnen. Voor de meeste bezoekers blijft het bij de replica in het Museo de Altamira.

Reistips voor Santillana del Mar

Beste tijd om Santillana del Mar te bezoeken

Mei tot september is qua weer de prettigste periode, met dagtemperaturen rond de twintig graden en de meeste zonuren. Juli en augustus zijn het drukst, vooral overdag als de bussen met dagjesmensen het dorp vullen. Wil je Santillana op zijn rustigst zien, kom dan in de lente of het vroege najaar. Cantabrie ligt aan de Atlantische kust, dus reken het hele jaar op kans op regen. De winter is mild voor noordelijke begrippen, rond de dertien graden overdag, maar nat en grijs, en een deel van de terrassen is dan beperkt open.

Vervoersopties van en naar Santillana del Mar

De dichtstbijzijnde luchthaven is Santander-Seve Ballesteros (SDR), op ongeveer dertig kilometer, met directe vluchten vanuit onder meer Eindhoven. Vanaf Santander rijd je in ongeveer een half uur naar het dorp. Een alternatief is vliegen op Bilbao (BIO) op zo’n honderd kilometer, met meer keuze aan directe vluchten vanuit Amsterdam. Santillana del Mar heeft geen treinstation, dus voor de laatste kilometers ben je aangewezen op een huurauto of de bus. Met een auto ben je veruit het flexibelst, zeker omdat je dan ook Altamira, Comillas en de kust makkelijk meeneemt. In het dorp zelf parkeer je aan de rand en loop je het autovrije centrum in.

Praktische tips

Stevige schoenen zijn handig, want de kasseien zijn hobbelig en met een kinderwagen kost het wat moeite. Het dorp is overdag in het hoogseizoen druk, dus kom vroeg of blijf overnachten. Reserveer je ticket voor het Museo de Altamira in de zomer vooraf online, en neem ook in de zomer een lichte regenjas mee. Combineer je bezoek met Altamira en een uitstapje naar de kust, en neem wat quesada pasiega of sobaos uit de streek mee.

Accommodatie in Santillana del Mar

Slapen in Santillana del Mar heeft een eigen charme, want zodra de dagjesmensen weg zijn krijg je het dorp bijna voor jezelf. In het historische centrum zitten sfeervolle hotels en posadas in gerestaureerde herenhuizen, met granieten muren en houten balken. De Parador aan de Plaza Mayor is de bekendste optie. Buiten het centrum vind je eenvoudigere hotels en agroturismos in het heuvelland, vaak met meer ruimte en lagere prijzen. Als uitvalsbasis ligt Santillana centraal voor dagtrips naar Santander, Comillas en de Picos de Europa. Prijzen lopen op in de zomer, dus boek in het hoogseizoen op tijd.

Restaurants in Santillana del Mar

De Cantabrische keuken combineert verse vis en schelpdieren van de kust met stevige stoofgerechten uit het binnenland, en in Santillana proef je beide kanten. Aan de straat verkopen ze vaak verse zuivel, een knipoog naar het boerenland eromheen.

• Cocido montanes: De typische Cantabrische stoofpot met witte bonen, kool en varkensvlees, op het menu bij veel traditionele eetgelegenheden.
• Quesada pasiega: Een dichte, zoete cheesecake uit de streek, te koop in de winkeltjes langs de hoofdstraten.
• Sobaos pasiegos: Botercakejes uit de Pasvallei, ideaal om mee te nemen of bij de koffie te eten.
• Verse vis en rabas: Gefrituurde inktvis en dagverse vis van de nabije Atlantische kust.
• Lokale zuivel en cider: Een potje verse melk of een glas Cantabrische cider bij de boerenkeuken.

Dagtrips vanuit Santillana del Mar

Santander

Santander, de hoofdstad van Cantabrie, ligt op ongeveer dertig kilometer van Santillana, een half uur met de auto. De stad ligt aan een mooie baai en heeft het moderne Centro Botin van architect Renzo Piano, het Palacio de la Magdalena op een schiereiland en de brede stranden van El Sardinero. Reken op een halve tot hele dag. Zie ook Santander.

Comillas

Comillas ligt op ongeveer twintig kilometer ten westen van Santillana, een kuststadje dat bekend is om zijn modernistische architectuur. De grote trekpleister is El Capricho, een speels gebouw van Antoni Gaudi met karakteristieke kleuren en torentje. Vlakbij staan het Paleis van Sobrellano en het oude Pauselijke Universiteitsgebouw op de heuvel, en het stadje heeft een aardig strand. Reken op een halve tot hele dag. Zie ook Comillas.

San Vicente de la Barquera

San Vicente de la Barquera is een vissersplaats op zo’n dertig kilometer, schilderachtig gelegen aan een ria. Het stadje heeft een gotische kerk, een oud kasteel en een lange brug over het water, en op heldere dagen rijzen de besneeuwde toppen van de Picos de Europa op aan de horizon. Een fijne plek om rond te lopen en verse vis te eten. Reken op een halve dag.

Picos de Europa

De Picos de Europa, het bergmassief op de grens van Cantabrie, Asturie en Leon, beginnen op ongeveer een uur rijden vanaf Santillana. Hier wisselen wandelroutes, diepe kloven en groene valleien elkaar af. Bij Fuente De brengt een kabelbaan je in een paar minuten naar een hoog uitkijkpunt met weids bergpanorama. Voor wie van natuur en wandelen houdt is dit een mooie dagtrip, een totaal ander Spanje dan het dorp beneden. Neem warme kleding mee, want hoog in de bergen is het flink koeler.

Conclusie

Santillana del Mar maakt zijn reputatie waar. De geplaveide straten met hun eeuwenoude herenhuizen, de romaanse Colegiata en de wapenschilden boven de deuren laten een stuk Spanje zien dat elders zelden zo gaaf bewaard is gebleven. Daarbij komt de grot van Altamira even buiten het dorp, met prehistorische tekeningen die je via de replica van dichtbij bekijkt. Het dorp is klein en overdag soms druk, dus de truc is om vroeg te komen of te blijven slapen. Als uitvalsbasis voor Cantabrie ligt het handig, met Santander, Comillas en de Picos de Europa binnen handbereik. Ken je vooral het zonnige zuiden, dan ontdek je hier een ander, groener en historischer Spanje.

Veelgestelde Vragen